Diễn đàn
Chia sẻ RSSThuế chứng khoán: Khó cho nhà đầu tư?
Gửi ngày 6/11/2008 bởi admin | Trong Chứng khoán | 21 lượt xem.Mặc dù đến ngày 1/1/2009 mới đi vào thực tiễn, nhưng giới đầu tư và bản thân ngành thuế đều thấy những bất cập khi thực thi Luật Thuế thu nhập cá nhân, trong đó có thuế thu nhập từ kinh doanh chứng khoán. Không ít nhà đầu tư (NĐT) cho rằng, ngành thuế đang đẩy khó khăn về phía người nộp thuế thay vì tìm những giải pháp phù hợp hơn.
Bất cập
Nếu nhận cổ tức bằng tiền thì NĐT phải nộp 5%, nhưng cổ tức nhận bằng cổ phiếu thì có phải nộp thuế hay không? Câu trả lời là không rõ ràng ngay cả trong Thông tư 84/2008/TT-BTC, văn bản được xem là cụ thể nhất hướng dẫn việc nộp thuế của NĐT. Về vấn đề này, một chuyên gia về thuế thu nhập cá nhân của Tổng cục Thuế cho biết, về bản chất, đây là thu nhập, tuy nhiên do chưa thực nhận nên NĐT chưa phải nộp thuế, chỉ khi nào NĐT bán số cổ phiếu đó thì cơ quan thuế mới tiến hành thu thuế thu nhập. Câu hỏi đặt ra là cơ quan thuế có thể bóc tách được rõ ràng cổ phiếu nhận từ cổ tức và cổ phiếu không nhận từ cổ tức của NĐT trước hoạt động mua - bán liên tục? Ngành thuế có đủ nhân lực để theo dõi diễn biến giao dịch của NĐT để biết khi nào họ bán ra loại cổ phiếu này và tiến hành thu thuế? Trong khi số DN trả cổ tức bằng cổ phiếu rất phổ biến thì đây là thách thức lớn trong việc đảm bảo công bằng khi thu thuế.
Vấn đề hóc búa nhất hiện nay chính là việc xác định giá mua, giá bán đối với loại cổ phiếu chưa niêm yết tại Sở/TTGDCK và chưa đăng ký giao dịch. Theo quy định, tại Thông tư 84, trong trường hợp hợp đồng chuyển nhượng không ghi giá hoặc giá quá thấp thì cơ quan thuế được quyền ấn định giá chuyển nhượng dựa vào giá trị sổ sách của DN tại thời điểm bán. Câu hỏi đặt ra: giá trị sổ sách tại thời điểm bán là thời điểm hai NĐT chuyển nhượng với nhau hay tại thời điểm DN phát hành (bán) ra cổ phiếu? Mặt khác, giá trị sổ sách của DN thay đổi theo từng thời điểm, không phải lúc nào cũng có thể xác định giá trị DN nếu không phục vụ cho các mục tiêu lớn: niêm yết, phát hành cổ phiếu huy động vốn, liên doanh, liên kết, góp vốn… Đơn cử, một NĐT mua cổ phần Vietcombank (VCB) qua hình thức đấu giá ở mức giá 100.000 đồng/CP. Sau một năm, do thị trường đi xuống, NĐT này bán cổ phiếu VCB với giá 40.000 đồng/CP. Trong trường hợp không đồng ý với mức giá ghi trong hợp đồng chuyển nhượng của NĐT thì cơ quan thuế sẽ dựa vào giá trị sổ sách nào để ấn định mức giá chuyển nhượng? Nếu dựa vào thời điểm IPO VCB thì mức giá chắc chắn sẽ cao hơn nhưng sau 1 năm, khi có nhiều biến động trên thị trường tài chính, giá trị DN của VCB có thể bị suy giảm(?) Và nếu VCB không có báo cáo xác định giá trị DN vào thời điểm này (thời điểm hai NĐT thực hiện giao dịch), cơ quan thuế sẽ căn cứ vào đâu?
Thông qua đầu mối là CTCK, cơ quan thuế sẽ tiến hành khấu trừ tại nguồn 0,1% thuế chuyển nhượng chứng khoán đối với NĐT. Nhưng tới đây, khi UBCK cho phép NĐT mở nhiều tài khoản thì việc quản lý thu thuế sẽ ra sao? Một quan chức của Tổng cục Thuế thừa nhận, đây cũng là khó khăn mà ngành thuế chưa tính đến. Ấy là chưa kể bài toán công nghệ cho việc nhập, kiểm tra đối tượng nộp thuế… cũng đang là thách thức với ngành thuế.
Đẩy khó cho NĐT?
Trong thu thuế từ chuyển nhượng chứng khoán, đây đó các quan chức ngành thuế bày tỏ quan điểm khuyến khích NĐT nộp thuế với thuế suất 0,1% trên mỗi lần giao dịch. Tuy nhiên, đây chính là cách nộp thuế thiệt thòi nhất vì khi lỗ NĐT vẫn phải nộp thuế thu nhập. Điều này vi phạm nguyên tắc tối thượng của chính sách thuế: chỉ thu thuế khi phát sinh thu nhập. Trong khi đó, nếu nộp thuế 20% trên lợi nhuận thu được, NĐT sẽ đối mặt với hai khó khăn: một là, thuế suất cao; hai là, có quá nhiều thủ tục dễ làm nản lòng NĐT. Hơn nữa, họ cũng bị khấu trừ ngay 0,1% trong mỗi lần giao dịch. Đến hết năm (trong vòng 90 ngày đầu năm sau), cơ quan thuế mới quyết toán thuế và hoàn lại nếu NĐT nộp thừa. Vấn đề là số tiền NĐT nộp thừa cũng không được hưởng lãi suất. Với NĐT có giá trị giao dịch lớn, con số này không phải là nhỏ.
Vì sao cơ quan thuế không đánh thuế lũy tiến đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán như đã làm với thu nhập từ tiền công, tiền lương, từ kinh doanh khác? Điều này được giải thích là do thu nhập từ kinh doanh chứng khoán không ổn định, không thuận tiện cho việc đánh thuế lũy tiến. Tuy nhiên, với số lượng NĐT đông đảo hiện nay, không ít người xác định đó là công việc chính thì yêu cầu được tính thuế lũy tiến của NĐT là nguyện vọng chính đáng (thu nhập cao, nộp thuế cao và ngược lại).
Với những bất cập kể trên, không ít NĐT đặt vấn đề nên hoãn thu thuế thu nhập từ kinh doanh chứng khoán. Theo một quan chức của Tổng cục Thuế, khả năng hoãn thuế thu nhập từ kinh doanh chứng khoán là rất khó, bởi thuế thu nhập cá nhân điều chỉnh rất nhiều đối tượng, trong đó NĐT chứng khoán chỉ là một loại đối tượng. Nếu hoãn với đối tượng này sẽ ảnh hưởng đến các đối tượng khác.
Tuy nhiên, trong bối cảnh TTCK suy giảm nghiêm trọng, kênh huy động vốn của DN bị tê liệt, tâm lý NĐT sa sút do chịu nhiều áp lực, trong đó có nỗi ám ảnh về thuế, nên nguyện vọng hoãn thu thuế thu nhập từ kinh doanh chứng khoán của NĐT cá nhân là nguyện vọng chính đáng.
Tin liên quan
Từ khóa: Kiến thức chứng khoán, Thuế thu nhập
